Normal Bir İnsanın Şeker Değerleri Kaç Olmalıdır? Sağlıktan Öte Bir Mesele
Kan şekeri… Kulağa yalnızca bir sağlık terimi gibi gelse de, aslında bundan çok daha fazlası. O, yaşam tarzlarımızı, toplumsal rollerimizi, hatta sağlık hizmetlerine erişim biçimimizi bile içinde barındıran karmaşık bir konu. Bu yazıda yalnızca “normal değerleri” konuşmayacağız; bu değerlerin ne anlama geldiğini, kadınlar ve erkekler arasındaki farklı bakış açılarını ve toplumsal adaletin bu tabloya nasıl dahil olduğunu birlikte tartışacağız.
—
Kan Şekeri Nedir ve Neden Önemlidir?
Kan şekeri (glikoz), vücudun enerji kaynağıdır. Yediğimiz besinler parçalanarak kana karışır ve hücrelere yakıt sağlar. Bu sürecin sağlıklı işlemesi, insülin hormonunun dengeli çalışmasına bağlıdır. Dengesizlik olduğunda ise diyabet, insülin direnci veya hipoglisemi gibi durumlar ortaya çıkar.
Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Diyabet Derneği verilerine göre sağlıklı bireylerde kan şekeri değerleri şöyledir:
Açlık kan şekeri: 70–99 mg/dL
Tokluk kan şekeri (yemekten 2 saat sonra): 140 mg/dL’nin altı
HbA1c (3 aylık ortalama): %5.7’nin altı
Bu değerlerin üstüne çıkılması, prediyabet ya da diyabet riskine işaret eder. Ancak bu sayılar sadece biyolojik sınırlar değildir; aynı zamanda sosyal, kültürel ve ekonomik faktörlerle şekillenen bir tabloyu da yansıtır.
—
Kadınların Gözünden: Empati, Toplumsal Etkiler ve Erişim Sorunları
Kadınlar sağlık konularına genellikle empati ve toplumsal etkiler ekseninden yaklaşır. Çünkü biyolojik süreçler kadar sosyal roller de sağlık sonuçlarını etkiler. Örneğin:
Erişim Eşitsizliği: Dünya genelinde kadınların düzenli kan şekeri ölçümü yaptırma oranı erkeklere göre daha düşüktür. Ekonomik bağımlılık, bakım yükü ve sağlık hizmetlerine erişim zorlukları bunda önemli rol oynar.
Duygusal Etkenler: Kadınlarda stres ve duygusal yeme davranışları kan şekeri dengesini etkileyebilir. Toplumsal beklentiler, beden algısı ve rol baskısı bu süreçte görünmez ama güçlü bir etkendir.
Topluluk Bilinci: Kadınlar genellikle sağlık meselelerine yalnızca bireysel değil, kolektif bir mesele olarak bakar. Bir anne ya da bakım veren olarak ailenin tüm üyelerinin kan şekeri dengesini önemseyebilir.
Bu bakış açısı, kan şekeri konusunu yalnızca “benim değerim kaç” sorusundan çıkarıp “toplumda kimlerin ölçüm şansı bile olmuyor” sorusuna dönüştürür.
—
Erkeklerin Gözünden: Çözüm Odaklı ve Analitik Yaklaşım
Erkekler ise genellikle veri ve çözüm odaklı yaklaşır. Bu da meseleyi daha teknik ve hedefe yönelik ele alma eğilimini beraberinde getirir:
Rutin Takip: Erkekler düzenli ölçüm ve rakamların takibi konusuna daha fazla odaklanır. Onlar için 90 mı, 100 mü, 120 mi gibi sayılar net bir yol haritası sunar.
Performans Perspektifi: Kan şekeri dengesini sadece sağlıkla değil, fiziksel performans, enerji ve verimlilikle ilişkilendirirler.
Önleyici Stratejiler: Spor, beslenme planı, düşük karbonhidratlı diyet gibi sistemli çözümler bu yaklaşımın merkezindedir.
Bu bakış, somut sonuçlara ulaşmayı kolaylaştırır; ancak bazen işin sosyal ve duygusal boyutlarını arka plana atabilir.
—
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Boyutu
Kan şekeri meselesi yalnızca cinsiyetle değil, ırk, yaş, sosyoekonomik durum ve kültür gibi faktörlerle de yakından ilişkilidir. Örneğin:
Düşük gelirli bölgelerde yaşayan insanlar, düzenli tarama yaptırma imkânından yoksun olabilir.
Etnik farklılıklar, diyabet riskini artırabilir; örneğin Güney Asya kökenlilerde prediyabet oranı daha yüksektir.
LGBTQ+ bireyler sağlık hizmetlerine erişimde ayrımcılıkla karşılaşabilir, bu da erken teşhisi geciktirebilir.
Sağlıkta adalet, herkesin bu değerlere dair bilgiye, ölçüme ve tedaviye eşit erişimiyle mümkündür. “Normal” sayılan bir değer, bu imkânlara sahip olmayan biri için ulaşılması zor bir hedef olabilir.
—
Rakamların Ötesinde: Şeker Değerlerini Anlamak
Sonuç olarak, 70–99 mg/dL gibi sayılar elbette önemlidir. Ancak bu sayılar yalnızca biyolojik bir sınır çizmez; aynı zamanda sosyal eşitsizliklerin, toplumsal rollerin ve yaşam biçimlerinin bir aynasıdır. Sağlıklı kalmak sadece rakamları doğru tutmakla değil, bu rakamların arkasındaki hikâyeleri anlamakla da ilgilidir.
—
Birlikte Düşünelim
Sen bu tabloya nereden bakıyorsun? Kan şekeri konusunda kendi deneyimlerinde cinsiyetin, kimliğin veya toplumsal rollerin etkisini hissettin mi? Sağlıkta eşitlik adına neler yapılmalı? Yorumlarda buluşalım ve bu konuyu birlikte tartışalım.